Hiện nay tại Việt Nam có 6 loại hình kinh doanh. Với mỗi doanh nghiệp sẽ có một loại hình kinh doanh phù hợp với các điều kiện, nhu cầu và lĩnh vực của họ. Bài viết này sẽ giới thiệu các hình thức kinh doanh phổ biến và hiện đại nhất tại Việt Nam.
1. Loại hình kinh doanh hình thức công ty TNHH một thành viên
Công ty TNHH một thành viên là lựa chọn phổ biến cho những ai muốn khởi nghiệp. Với mô hình này, một cá nhân hoặc tổ chức sẽ là chủ sở hữu duy nhất, góp vốn và điều hành công ty. Vốn điều lệ, được ghi rõ trong Điều lệ công ty, đại diện cho tổng giá trị tài sản mà chủ sở hữu cam kết đóng góp.
Trong vòng 90 ngày kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, chủ sở hữu phải hoàn tất việc đóng góp vốn theo đúng cam kết. Nếu không đáp ứng được, chủ sở hữu cần điều chỉnh vốn điều lệ thực tế trong vòng 30 ngày kể từ ngày cuối cùng phải góp vốn.
Công ty TNHH một thành viên cũng có thể giảm vốn điều lệ sau 2 năm hoạt động liên tục, miễn là không có nợ. Tuy nhiên, để tăng vốn, công ty cần chuyển đổi sang mô hình Công ty TNHH hai thành viên trở lên hoặc Công ty cổ phần.
Công ty TNHH một thành viên không được phát hành cổ phần, trừ trường hợp chuyển đổi sang mô hình Công ty cổ phần. Tuy nhiên, công ty vẫn được phép phát hành trái phiếu.
2. Loại hình kinh doanh hình thức công ty TNHH 2 thành viên trở lên
Công ty TNHH 02 thành viên trở lên là mô hình kinh doanh lý tưởng cho các nhóm từ 2 đến 50 cá nhân hoặc tổ chức muốn cùng hợp tác kinh doanh. Điểm đặc trưng của loại hình này là trách nhiệm hữu hạn của các thành viên.
Nói cách khác, các thành viên chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản của công ty trong phạm vi số vốn đã góp. Điều này có nghĩa là trong trường hợp công ty phá sản và tài sản không đủ bù đắp thiệt hại, các thành viên chỉ mất tối đa số vốn đã góp vào công ty. Điều này được quy định rõ trong Luật Doanh nghiệp 2020.
Công ty TNHH 02 thành viên trở lên có tư cách pháp nhân ngay khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Tuy nhiên, loại hình này không được phép phát hành cổ phần, trừ khi chuyển đổi sang mô hình Công ty cổ phần.
Thị trường kinh doanh Việt Nam đa dạng với nhiều loại hình, mỗi loại hình đều có ưu điểm và hạn chế riêng. Khi lựa chọn mô hình kinh doanh, chủ đầu tư cần tìm hiểu kỹ lưỡng để chọn lựa phù hợp với mục tiêu và nhu cầu phát triển doanh nghiệp.
3. Công ty tư nhân
Công ty tư nhân là mô hình kinh doanh do một cá nhân làm chủ, chịu trách nhiệm toàn diện về hoạt động và tài sản của công ty. Điểm độc đáo của công ty tư nhân là mỗi cá nhân chỉ được thành lập duy nhất một công ty tư nhân và không thể đồng thời làm chủ các công ty hay mô hình kinh doanh khác.
Công ty tư nhân không có tư cách pháp nhân, không được niêm yết trên sàn chứng khoán. Chủ sở hữu nắm quyền quyết định và chịu trách nhiệm toàn bộ hoạt động của công ty, bao gồm cả việc sử dụng lợi nhuận. Tất cả tài sản, vốn và lợi nhuận của công ty được minh bạch trong báo cáo tài chính.
Chủ sở hữu có quyền tự do tăng hoặc giảm vốn đầu tư vào công ty, tuy nhiên việc giảm vốn cần được khai báo với cơ quan đăng ký doanh nghiệp. Điều quan trọng là chủ sở hữu chịu trách nhiệm vô hạn đối với công ty bằng toàn bộ tài sản cá nhân, kể cả tài sản không liên quan đến hoạt động kinh doanh của công ty.
4. Loại hình kinh doanh hình thức công ty cổ phần
Một trong các loại hình kinh doanh phổ biến tại Việt Nam là hình thức Công ty cổ phần. Với loại hình này, vốn điều lệ của doanh nghiệp được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần, người sở hữu cổ phần được gọi là cổ đông. Cổ đông có thể là các cá nhân hay tổ chức.
Để thành lập công ty cổ phần, doanh nghiệp cần phải có tối thiểu 03 cổ đông và không có giới hạn tối đa, có 3 loại cổ công chính là: Cổ đông sáng lập; Cổ đông phổ thông; Cổ đông ưu đãi. Trong đó
Cổ đông có quyền quyết định có chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác hay không. Ngoại trừ trường hợp cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi biểu quyết.
Công ty cổ phần thường có các tổ chức như: Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc. Tuy nhiên với công ty có ít hơn 11 cổ đông và các cổ đông đó nắm giữ không quá 50% cổ phần thì không cần bắt buộc phải có Ban Kiểm soát.
Công ty cổ phần sẽ được coi là có tư cách pháp nhân khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Ngoài ra, Công ty cổ phần còn có thể huy động vốn từ việc phát hành cổ phiếu theo quy định về pháp luật về chứng khoán.
5. Loại hình kinh doanh hình thức công ty hợp danh
Công ty hợp danh là một mô hình kinh doanh độc đáo, nơi ít nhất hai cá nhân cùng hợp tác kinh doanh dưới một tên chung và chịu trách nhiệm chung bằng toàn bộ tài sản cá nhân của mình.
Ngoài các thành viên hợp danh, công ty có thể có thêm thành viên góp vốn. Thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã góp.
Công ty hợp danh được công nhận là pháp nhân kể từ ngày đăng ký, tuy nhiên không được phép phát hành chứng khoán. Đây là một loại hình kinh doanh đặc biệt, phù hợp với những đối tác muốn cùng hợp tác kinh doanh và chịu trách nhiệm chung về thành công cũng như rủi ro của công ty.
6. Loại hình kinh doanh hình thức hộ kinh doanh
Theo quy định tại Điều 79, khoản 1 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, kinh doanh hộ gia đình là hình thức kinh doanh nhỏ lẻ do một cá nhân hoặc các thành viên trong một hộ gia đình đăng ký thành lập. Chủ sở hữu chịu trách nhiệm vô hạn với mọi khoản nợ của hộ kinh doanh bằng toàn bộ tài sản cá nhân của mình. Đây là hình thức kinh doanh có quy mô nhỏ nhất, cho phép chủ sở hữu tự do quyết định mọi khía cạnh hoạt động, từ địa điểm, lợi nhuận, cách thức vận hành và nhiều yếu tố khác.
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang không ngừng phát triển và hội nhập toàn cầu, việc hiểu rõ các hình thức kinh doanh phổ biến, hiện đại nhất sẽ giúp bạn nắm bắt được những cơ hội và thách thức trong tương lai. Qua bài viết này, hy vọng bạn đã có thêm những kiến thức bổ ích để định hướng cho kế hoạch kinh doanh của mình.
