Thời gian qua, cơ quan chức năng đã phát hiện không ít trường hợp lén lút trồng cây thuốc phiện tại nhà riêng với nhiều mục đích khác nhau. Vậy những hành vi này sẽ bị xử lý ra sao?
Trước hết, căn cứ khoản 2 Điều khoản 6 Điều 2 Luật Phòng chống ma túy 2021 quy định về cây có chứa chất ma túy như sau: "Cây có chứa chất ma túy là cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa và các loại cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định." Do vậy, cây thuốc phiện là cây chứa chất ma túy.
Căn cứ khoản 1 Điều 5 Luật Phòng chống ma túy 2021 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có cấm hành vi trồng cây có chứa chất ma túy, hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy. Theo đó, hành vi trồng cây thuốc phiện là hành vi vi phạm pháp luật.
Nếu cá nhân có hành vi gieo trồng, chăm bón hoặc thu hoạch các bộ phận của cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy để thu hoạch cây, hoa, lá để sử dụng với bất cứ lý do nào cũng đều là hành vi vi phạm pháp luật.
Như vậy, cây thuốc phiện là một loại cây cấm trồng tại Việt Nam do chứa chất ma túy, tùy theo mức độ vi phạm mà người trồng cây này có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
1. Xử phạt hành chính:
Căn cứ khoản 3 và điểm a, điểm d khoản 8 Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm các quy định về phòng, chống và kiểm soát ma túy như sau:
"...3. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi trồng các loại cây thuốc phiện, cây cần sa, cây coca, cây khát và các loại cây khác có chứa chất ma túy....
...8. Hình thức xử phạt bổ sung:
a) Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đối với hành vi quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6 và 7 Điều này;...
d) Trục xuất người nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6 và 7 Điều này...."
Như vậy, hành vi trồng cây thuốc phiện là hành vi vi phạm pháp luật sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Đồng thời, còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật vi phạm hành chính.
2. Xử lý hình sự:
Tại Điều 247 Bộ luật hình sự năm 2015 về tội trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy quy định:
"1. Người nào trồng cây thuốc phiện, cây côca, cây cần sa hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Đã được giáo dục 02 lần và đã được tạo điều kiện ổn định cuộc sống;
b) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
c) Với số lượng từ 500 cây đến dưới 3.000 cây.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Với số lượng 3.000 cây trở lên;
c) Tái phạm nguy hiểm.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
4. Người nào phạm tội thuộc khoản 1 Điều này, nhưng đã tự nguyện phá bỏ, giao nộp cho cơ quan chức năng có thẩm quyền trước khi thu hoạch, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự."
Theo đó, người nào trồng cây thuốc phiện sẽ bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu thuộc một trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều này. Tuy nhiên, nếu người vi phạm đã tự nguyện phá bỏ, giao nộp cho cơ quan chức năng có thẩm quyền trước khi thu hoạch thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.
Phạm tội thuộc những trường hợp khác theo quy định nêu trên thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với khung hình phạt tương ứng.
