Tóm tắt nội dung: Tại phiên họp sáng 18/10, Quốc hội đã nghe Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Điểm nổi bật trong dự thảo lần này là việc định hình cơ chế tố tụng riêng biệt cùng quy trình rút gọn đối với bị can, bị cáo chủ động khai báo, nhận tội và chấp thuận mức hình phạt đề nghị.
1. Chuẩn hóa quy định và thiết lập hành lang pháp lý cho thủ tục nhận tội
Theo Báo cáo do Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao trình bày, dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) sau khi tiếp thu, chỉnh lý bao gồm 527 điều (trong đó bổ sung 34 điều, điều chỉnh 246 điều và giữ nguyên 247 điều).
Đối với chế định bị can, bị cáo tự nguyện thừa nhận hành vi vi phạm và chấp nhận mức án đề xuất, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu các góp ý của đại biểu Quốc hội nhằm làm rõ bản chất pháp lý, phạm vi áp dụng, đồng thời phân định ranh giới giữa chế định này với các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hiện hành. Các nội dung sửa đổi trọng tâm bao gồm:
-
Bổ sung căn cứ pháp lý: Cụ thể hóa khái niệm tại Điều 4 và xây dựng trình tự, thủ tục chuyên biệt tại Chương XXXI.
-
Tăng cường cơ chế kiểm soát: Yêu cầu việc nhận tội và chấp nhận hình phạt phải bảo đảm tính hoàn toàn tự nguyện, khách quan, dựa trên căn cứ thực tế và phù hợp với toàn bộ hệ thống chứng cứ đã thu thập.
-
Bảo đảm nguyên tắc tố tụng: Quy định mới không thay thế hay làm giảm bớt nghĩa vụ chứng minh tội phạm của cơ quan tiến hành tố tụng, đồng thời tôn trọng triệt để nguyên tắc độc lập xét xử của Tòa án.
2. Phân định rõ ràng các trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn
Nhằm tối ưu hóa nguồn lực tố tụng và nâng cao hiệu quả xử lý án, dự thảo đã phân định cụ thể hai dạng thủ tục rút gọn:
-
Thủ tục rút gọn bắt buộc: Áp dụng đối với các vụ án hội đủ toàn bộ các điều kiện do pháp luật quy định.
-
Thủ tục rút gọn theo cơ chế tự nguyện: Áp dụng riêng cho trường hợp bị can, bị cáo chủ động nhận tội và đồng ý với mức hình phạt do cơ quan thực hành quyền công tố đề xuất.
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhấn mạnh, việc mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn hướng đến mục tiêu tiết giảm thời gian, chi phí tố tụng nhưng vẫn bảo đảm sự cẩn trọng, đúng pháp luật, không làm ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết vụ án.
3. Đánh giá thẩm tra và định hướng đồng bộ hệ thống pháp luật
Báo cáo thẩm tra từ Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội thể hiện sự nhất trí cao đối với việc xây dựng các quy định tại Chương XXXI và Mục 3 Chương XXXII. Cơ quan thẩm tra nhận định, chính sách tố tụng này tạo động lực khuyến khích người vi phạm thành khẩn khai báo, góp phần đẩy nhanh tiến độ xử lý vụ án, hạn chế các khiếu nại, kháng cáo, kháng nghị không cần thiết ở các cấp xét xử tiếp theo.
Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu chặt chẽ các quy định tố tụng này với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Việc áp dụng các biện pháp khoan hồng hay ưu đãi về hình phạt đối với người tự nguyện nhận tội phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện, tiêu chuẩn do pháp luật hình sự nội dung quy định.
Nguồn: https://vtv.vn/de-xuat-ap-dung-chinh-sach-khoan-hong-doi-voi-bi-can-bi-cao-tu-nguyen-nhan-toi-100261018130928512.htm
