Toà án nhân dân tối cao đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư liên tịch quy định về chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân và xem xét bản án tử hình trước khi thi hành (sau đây gọi tắt là dự thảo Thông tư liên tịch).
Theo Điều 5 dự thảo Thông tư liên tịch đề xuất các trường hợp chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân bao gồm:
(1) Người phạm tội đã bị kết án tử hình thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 40 Bộ luật Hình sự, bao gồm:
- Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;
- Người đủ 75 tuổi trở lên;
- Người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối.
(2) Người phạm tội đã bị kết án tử hình trước ngày 01/7/2025 về một trong các tội:
- Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109);
- Tội gián điệp (Điều 110);
- Tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 114);
- Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194);
- Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250);
- Tội tham ô tài sản (Điều 353);
- Tội nhận hối lộ (Điều 354);
- Tội phá hoại hòa bình gây chiến tranh xâm lược (Điều 421).
(3) Người phạm tội đã bị kết án tử hình trước ngày 01/7/2025 về Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248) và Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 521), thuộc trường hợp:
- Khi bị kết án tử hình về Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248) Tòa án căn cứ vào khối lượng, thể tích chất ma túy được xác định trong bản án như sau:
Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng 05 kilôgam đến dưới 30 kilôgam;
Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, MDMA hoặc XLR11 có khối lượng 100 gam đến dưới 03 kilôgam;
Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng 300 gam đến dưới 09 kilôgam;
Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích 750 mililít đến dưới 22 lít;
Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các trường hợp nêu trên tại điểm a khoản 3 Điều 5 dự thảo Thông tư liên tịch.
- Khi bị kết án tử hình về Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 521) Tòa án căn cứ vào khối lượng, thể tích chất ma túy được xác định trong bản án như sau:
Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 05 kilôgam đến dưới 30 kilôgam;
Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, MDMA hoặc XLR11 có khối lượng từ 100 gam đến dưới 03 kilôgam;
Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng từ 75 kilôgam đến dưới 150 kilôgam;
Quả thuốc phiện khô có khối lượng từ 600 kilôgam đến dưới 1.200 kilôgam;
Quả thuốc phiện tươi có khối lượng từ 150 kilôgam đến dưới 300 kilôgam;
Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng từ 300 gam đến dưới 09 kilôgam;
Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích từ 750 mililít đến dưới 22 lít;
Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các trường hợp nêu trên tại điểm b khoản 3 Điều 5 dự thảo Thông tư liên tịch.
- Khi bị kết án tử hình Tòa án căn cứ vào khối lượng, thể tích chất ma túy được xác định trong bản án với mức thấp nhất quy định tại khoản 5 Điều 248 hoặc khoản 5 Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi, bổ sung tại khoản 18 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự 2025 mà người phạm tội không phải là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy hoặc không có 02 tình tiết tăng nặng trở lên.
Trường hợp có 02 tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì số tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự phải nhiều hơn số tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự từ 04 tình tiết trở lên, trong đó có ít nhất 03 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017). Không chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân đối với người có 03 tình tiết tăng nặng trở lên.
(4) Người bị kết án tử hình được Chủ tịch nước quyết định ân giảm.
Xem thêm tại dự thảo Thông tư liên tịch quy định về chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân và xem xét bản án tử hình trước khi thi hành.
