Toà án nhân dân Tối cao (TANDTC) đã ban hành Văn bản số 175/TANDTC-PC về trả lời kiến nghị cử tri gửi tới sau kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV liên quan đến kiến nghị ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng quy định của Bộ luật Hình sự (BLHS) đối với các tội: "Đánh bạc; tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc; mua bán trái phép chất ma túy; tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy".
Cụ thể, TANDTC nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Đồng Nai do Ban Dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chuyển đến theo Công văn số 655/BDN với nhiều nội dung. Trong đó, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai kiến nghị ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng quy định của Bộ luật Hình sự (BLHS) đối với các tội: Đáng bạc, tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc, mua bán trái phép chất ma túy và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
Về vấn đề này, TANDTC đã tiến hành tổng kết thực tiễn thi hành quy định của BLHS về tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc, các tội phạm về ma túy. Trên cơ sở kết quả tổng kết, TANDTC đang nghiên cứu xây dựng dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS năm 2015 (sửa đổi năm 2017) về tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc và dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS năm 2015 (sửa đổi năm 2017) về các tội phạm ma túy. Các nghị quyết này sẽ được Hội đồng Thẩm phán TANDTC xem xét, ban hành trong thời gian tới.
Đáng chú ý, cử tri tỉnh Đồng Nai kiến nghị ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng quy định của BLHS đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tội sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức, tội chống người thi hành công vụ, trường hợp phạm tội có tính chất côn đồ không đủ điều kiện hưởng án treo, tình tiết định khung "gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội", xác định vai trò đồng phạm trong vụ án có đồng phạm.
Trả lời về vấn đề trên, TANDTC cho rằng về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, TANDTC đã ban hành một số văn bản giải đáp vướng mắc trong xét xử như: Công văn số 212/TANDTC-PC ngày 13/9/2019, Công văn số 50/TANDTC-PC ngày 07/4/2020, Công văn số 89/TANDTC-PC ngày 30/6/2020. Về tội sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức, TANDTC đã ban hành một số văn bản giải đáp vướng mắc trong xét xử như: Công văn số 212/TANDTC-PC ngày 13/9/2019, Công văn số 196/TANDTC-PC ngày 03/10/2023, Công văn số 163/TANDTC-PC ngày 10/9/2024.
Về trường hợp phạm tội có tính chất côn đồ không đủ điều kiện hưởng án treo thì tại khoản 1 Điều 3 Nghị quyết số 01/2022/NQ-HĐTP ngày 15/4/2022 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/5/2018 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng Điều 65 của BLHS về án treo) đã hướng dẫn về những trường hợp không cho hưởng án treo. Cụ thể, đó là những trường hợp: người phạm tội là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối, côn đồ, dùng thủ đoạn xảo quyệt, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ quyền hạn để trục lợi, cố ý gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Tình tiết “phạm tội có tính chất côn đồ” là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại điểm d khoản 1 Điều 52 của BLHS. Để hướng dẫn áp dụng thống nhất tình tiết này, hiện nay TANDTC đang nghiên cứu xây dựng dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 51 và Điều 52 của BLHS. Nghị quyết sẽ được Hội đồng Thẩm phán TANDTC xem xét, ban hành trong thời gian tới.
Về tội chống người thi hành công vụ, tình tiết định khung "gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội", "xác định vai trò đồng phạm trong vụ án có đồng phạm" thì trong thời gian tới, thông qua công tác tổng kết thực tiễn việc xét xử, TANDTC sẽ tiếp tục ban hành các văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất BLHS liên quan đến nội dung mà cử tri nêu...
