1. Lập nhóm anti-fan để công kích người nổi tiếng có vi phạm pháp luật?
Điều 25 Hiến pháp 2013 quy định tự do ngôn luận là quyền của công dân và pháp luật không cấm việc công dân được bày tỏ quan điểm, thái độ cũng như ý kiến của mình một cách trực tiếp hoặc trên các phương tiện truyền thông hay mạng xã hội. Song, quyền tự do ngôn luận này cũng cần phải nằm trong khuôn khổ của pháp luật cho phép và không được xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác.
Cụ thể hơn là quy định tại khoản 3 Điều 16 Luật An ninh mạng 2018, theo đó hành động lợi dụng quyền tự do dân chủ để cung cấp các thông tin sai sự thật, bịa đặt nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác hoặc vu khống người khác là hành vi vi phạm pháp luật.
Như vậy, có thể tóm gọn lại như sau: pháp luật hiện hành không cấm người dân tham gia vào các nhóm anti-fan trên mạng xã hội. Tuy nhiên, người tham gia các hội nhóm này cần phải tỉnh táo, tuyệt đối không được xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác cũng như là không nên bị dẫn dắt bởi những thông tin chưa được kiểm chứng.
Vậy còn những người quản trị viên của các hội nhóm đó thì sao? Họ sẽ là những người có trách nhiệm chính liên quan đến thông tin được đăng trên trang của các hội nhóm đó. Nếu vì động cơ cá nhân hoặc thiếu kiểm soát thông tin mà biến hội nhóm trở thành công cụ để thực hiện các hành vi đưa tin trái pháp luật thì sẽ tùy theo mức độ vi phạm mà người này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
2. Chế tài với hành vi vi phạm
Hành vi tham gia các hội nhóm anti-fan không là vi phạm pháp luật. Nhưng khi có hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác khi tham gia các nhóm anti-fan này thì người đó có thể bị xử phạt theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP) là phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân.
Chưa hết, trường hợp hành vi tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì người này còn có thể bị xử phạt từ 20 đến 30 triệu đồng. Ngoài ra, còn bị buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn hoặc thông tin vi phạm pháp luật.
Ngoài mức xử phạt vi phạm hành chính, trường hợp xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác gây hậu quả nghiêm trọng thì người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ Luật Hình sự 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 (BLHS 2015) với mức xử phạt cao nhất lên đến 05 năm tù và có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Trường hợp bịa đặt, vu khống, loan truyền những thông tin sai sự thật gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác thì còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vu khống theo Điều 156 BLHS 2015 với mức xử phạt cao nhất là 07 năm tù. Ngoài ra, còn có thể bị bị phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Như vậy, việc tham gia vào các hội nhóm anti-fan không vi phạm pháp luật, song người tham gia cần phải tỉnh táo, tránh vô tình thực hiện các hành vi sai trái dẫn đến hậu quả phải chịu trách nhiệm hành chính, thậm chí hình sự.
