1. Đặc xá là gì?
Đặc xá là chính sách khoan hồng đặc biệt của Đảng, Nhà nước ta, thể hiện truyền thống nhân đạo của dân tộc đối với người bị kết án phạt tù. Việc được hưởng đặc xá vừa ghi nhận sự cố gắng cải tạo, rèn luyện, chấp hành tốt các nội quy, quy định tại trại giam của phạm nhân, đồng thời giúp cho họ sớm có cơ hội được trở về đoàn tụ cùng gia đình và tái hòa nhập với xã hội.
Tại khoản 1 Điều 3 Luật Đặc xá 2018 quy định về đặc xá như sau: "Đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước do Chủ tịch nước quyết định tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhân sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong trường hợp đặc biệt."
Theo đó, các dịp sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước để xem xét đặc xá cho phạm nhân là ngày Quốc khánh 02/9, ngày Ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước 30/4 và ngày Quốc tế Lao động 01/5.
2. Ai được đặc xá dịp Quốc khánh 02/9/2022?
Mới đây, Chủ tịch nước cũng đã có Quyết định số 766/2022/QĐ-CTN về việc đặc xá tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhân dịp Quốc khánh 02/9/2022. Thời gian đã chấp hành án phạt tù để xét đặc xá tính đến ngày 31/8/2022.
Theo Điều 2 Quyết định này, đối tượng đặc xá gồm:
- Người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn;
- Người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn;
- Người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.
Trong đó, theo Hướng dẫn 157/TANDTC-V1, người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có đủ các điều kiện sau:
- Là người đang được Tòa án quyết định cho tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù theo đúng quy định tại Điều 68 Bộ luật Hình sự năm 2015 (hoặc Điều 62 Bộ luật Hình sự năm 1999).
- Người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có nơi cư trú rõ ràng;
- Quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù của Tòa án đối với người bị kết án tính đến ngày 31/8/2022 vẫn đang có hiệu lực thi hành.
3. Điều kiện đề nghị đặc xá mới nhất thế nào?
Với mỗi đối tượng khác nhau thì điều kiện đề nghị đặc xá cũng khác nhau. Cụ thể:
3.1 Đối với người đang chấp hành án tù có thời hạn, người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn
Đối tượng này được đề nghị đặc xá khi có đủ các điều kiện sau đây:
1. Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt;
2. Đáp ứng về thời gian đã chấp hành án phạt tù:
- Ít nhất 1/2 thời gian đối với trường hợp bị phạt tù có thời hạn;
- Ít nhất là 15 năm đối với trường hợp bị phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.
- Ít nhất 2/3 thời gian đối với trường hợp bị kết án phạt tù có thời hạn thuộc trường hợp:
+ Bị kết án về các tội: Tội phá hoại việc thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội; Tội phá hoại chính sách đoàn kết; Tội tổ chức, cưỡng ép, xúi giục người khác trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân;…
+ Bị kết án từ 10 năm tù trở lên về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người do cố ý hoặc người bị kết án từ 07 năm tù trở lên về tội cướp tài sản; tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản;….. ; tội chiếm đoạt chất ma túy của Bộ luật Hình sự đã chấp hành án phạt tù ít nhất 2/3 thời gian;
- Ít nhất là 18 năm đối với trường hợp bị phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.
3. Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung phạt tiền và hoàn thành nộp án phí.
4. Đã thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác đối với người bị kết án phạt tù về các tội phạm tham nhũng;
5. Đã thi hành xong hoặc thi hành được một phần nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác nhưng do lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn mà chưa thể thi hành tiếp phần còn lại đối với người bị kết án phạt tù về tội phạm không phải là tội phạm tham nhũng.
6. Khi được đặc xá không làm ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự;
7. Không thuộc một trong các trường hợp không được đặc xá như:
- Bị kết án phạt tù về tội phản bội Tổ quốc; …
- Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác;
- Trước đó đã được đặc xá;
- Có từ 02 tiền án trở lên;…
3.2 Người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù
Được đề nghị đặc xá khi có đủ các điều kiện sau đây:
1. Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt trong thời gian chấp hành án phạt tù trước khi có quyết định tạm đình chỉ;
2. Đã có thời gian chấp hành án phạt tù theo mục 2 trường hợp trên;
3. Đáp ứng các điều kiện tại mục 3, 4, 5, 6 nêu trên.
4. Chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật trong thời gian được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.
3.3 Người dưới 18 tuổi đang chấp hành án phạt tù
Điều kiện đề nghị đặc xá với người dưới 18 tuổi đang chấp hành án phạt tù:
- Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt;
- Không thuộc trường hợp không được đặc xá;
Với người dưới 18 tuổi đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù được đề nghị đặc xá khi đã chấp hành ít nhất 1/3 thời gian hoặc đã chấp hành được ít nhất 2/5 thời gian đối với trường hợp bị kết án phạt tù về một trong các tội: Tội phá hoại việc thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội; tội phá hoại chính sách đoàn kết;… và đáp ứng các điều kiện:
- Không thuộc trường hợp không được đặc xá;
- Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt trong thời gian chấp hành án phạt tù trước khi có quyết định tạm đình chỉ;…
3.4 Các đối tượng đặc biệt khác đang chấp hành án phạt tù
Theo khoản 3 Điều 3 Quyết định 766/2022/QĐ-CTN, người bị kết án phạt tù có thời hạn đã chấp hành ít nhất 1/3 thời gian, người bị kết án phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn đã chấp hành ít nhất 13 năm, người bị kết án về một trong các tội: Tội phá hoại việc thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội; Tội phá hoại chính sách đoàn kết…đã chấp hành ít nhất 2/5 thời gian đối với án phạt tù có thời hạn, 16 năm đối với án phạt tù chung thân. Đồng thời đáp ứng thêm các điều kiện khác được đề nghị đặc xá khi thuộc trường hợp:
- Đã lập công lớn trong thời gian chấp hành án phạt tù;
- Người có công với cách mạng; người được tặng thưởng danh hiệu Dũng sĩ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước; người được tặng thưởng một trong các danh hiệu: Anh hùng Lao động, Nhà giáo nhân dân, Thầy thuốc nhân dân, Nghệ sỹ nhân dân, Nghệ nhân nhân dân;…
- Người đang mắc bệnh hiểm nghèo, người đang ốm đau thường xuyên mà không tự phục vụ bản thân;
- Người từ đủ 70 tuổi trở lên…
Theo luatvietnam.vn
