(ẢNH MINH HỌA AI)
Theo quy định tại Điều 8 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, thu nhập từ tiền lương, tiền công bao gồm tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công; tiền thù lao, các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức; các khoản phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác trừ các khoản được loại trừ theo quy định.
Khoản 1 Điều 8 Nghị định quy định tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công là những khoản mà người lao động nhận được từ người sử dụng lao động dưới mọi hình thức bằng tiền hoặc không bằng tiền. Như vậy, thu nhập thuộc nhóm này bao gồm mọi khoản chi trả có tính chất tiền lương, tiền công, bất kể được trả bằng tiền mặt hay bằng hiện vật.
Khoản 2 Điều 8 Nghị định quy định thu nhập từ tiền lương, tiền công còn bao gồm tiền thù lao và các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền mà cá nhân nhận được từ tổ chức, cá nhân, người sử dụng lao động dưới mọi hình thức. Các khoản này gồm tiền tham gia đề tài, dự án, đề án; tiền nhuận bút theo quy định của pháp luật về chế độ nhuận bút; tiền tham gia các hoạt động giảng dạy; tiền tham gia biểu diễn văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao. Tiền nhận được từ tham gia hội đồng quản trị, ban kiểm soát, hội đồng quản lý, các hiệp hội, hội nghề nghiệp, các hội được thành lập theo quy định của pháp luật và các tổ chức khác cũng thuộc diện chịu thuế. Tiền thù lao nhận được từ cung cấp dịch vụ của cá nhân không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế cho hoạt động kinh doanh, kể cả có hay không có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề, được tính vào thu nhập chịu thuế. Phí hội viên và các khoản chi phí dịch vụ khác phục vụ cho cá nhân để chăm sóc sức khỏe, vui chơi, thể thao, giải trí, thẩm mỹ cũng thuộc diện chịu thuế, trừ trường hợp các dịch vụ này được sử dụng chung, không ghi tên cá nhân hoặc nhóm cá nhân sử dụng tại phiếu hoặc thẻ hội viên thì không tính vào thu nhập chịu thuế.
Phần khoán chi văn phòng phẩm, công tác phí, điện thoại, trang phục phục vụ công việc của cá nhân cao hơn mức quy định cũng phải tính vào thu nhập chịu thuế. Đối với cán bộ, công chức, viên chức và người làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp, Đảng, đoàn thể, hội, hiệp hội, mức khoán chi áp dụng theo văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc theo quy chế của cơ quan, tổ chức đó. Đối với người lao động làm việc trong các doanh nghiệp, tổ chức khác có hoạt động sản xuất, kinh doanh, mức khoán chi áp dụng phù hợp với việc xác định chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp. Đối với người lao động làm việc trong các tổ chức quốc tế, các văn phòng đại diện của tổ chức nước ngoài, mức khoán chi thực hiện theo quy định của tổ chức quốc tế, văn phòng đại diện của tổ chức nước ngoài.
Khoản tiền do người sử dụng lao động đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ cho người lao động được tính vào thu nhập chịu thuế. Khoản tiền ăn giữa ca, ăn trưa do người sử dụng lao động chi cho người lao động vượt quá một triệu hai trăm nghìn đồng một người một tháng cũng phải tính vào thu nhập chịu thuế. Trường hợp người sử dụng lao động tổ chức bữa ăn giữa ca, ăn trưa cho người lao động dưới các hình thức như trực tiếp nấu ăn, mua suất ăn, cấp phiếu ăn thì không tính vào thu nhập chịu thuế của cá nhân.
Tiền nhà ở, điện, nước và các dịch vụ kèm theo nếu có cũng thuộc diện xem xét. Trường hợp người lao động được hưởng lợi ích từ nhà ở do người sử dụng lao động xây cho người lao động đang làm việc tại đơn vị thì không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của người lao động đối với khoản lợi ích này, bao gồm cả tiền điện, nước và các dịch vụ kèm theo nếu có. Trường hợp tiền thuê nhà ở, điện, nước và các dịch vụ kèm theo nếu có do người sử dụng lao động trả thay thì tính vào thu nhập chịu thuế của cá nhân theo số thực tế trả thay nhưng không vượt quá mười lăm phần trăm tổng thu nhập chịu thuế của người lao động phát sinh tại đơn vị chưa bao gồm tiền thuê nhà, điện nước và dịch vụ kèm theo nếu có.
Các khoản thưởng bằng tiền hoặc không bằng tiền, bao gồm cả thưởng bằng chứng khoán; thưởng từ cuộc thi, sự kiện do người sử dụng lao động tổ chức cho người lao động cũng phải tính vào thu nhập chịu thuế. Đối với các khoản thưởng không bằng tiền, việc quy đổi được thực hiện theo quy định. Các khoản lợi ích khác mà người sử dụng lao động chi cho người lao động, bao gồm cả chi trong các ngày nghỉ, lễ; chi thuê các dịch vụ tư vấn, dịch vụ làm thủ tục về thuế cho đích danh một hoặc một nhóm cá nhân; chi thuê người giúp việc gia đình, lái xe, người làm các công việc khác trong gia đình theo hợp đồng đều thuộc diện chịu thuế.
Bên cạnh các khoản nêu trên, thu nhập từ tiền lương, tiền công phải chịu thuế thu nhập cá nhân còn bao gồm các khoản phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác, trừ các khoản được quy định tại khoản 3 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Các khoản phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác được loại trừ gồm trợ cấp, phụ cấp ưu đãi hằng tháng và trợ cấp một lần theo pháp luật về ưu đãi người có công; trợ cấp hằng tháng, trợ cấp một lần đối với các đối tượng tham gia kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế, thanh niên xung phong đã hoàn thành nhiệm vụ; trợ cấp, phụ cấp quốc phòng, an ninh và đối với lực lượng vũ trang; phụ cấp độc hại, nguy hiểm, bồi dưỡng bằng hiện vật; phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực; phụ cấp, trợ cấp, sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả cho thành viên cơ quan Việt Nam ở nước ngoài, phu nhân hoặc phu quân và con đi theo thành viên cơ quan Việt Nam ở nước ngoài; trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, trợ cấp do suy giảm khả năng lao động, trợ cấp hưu trí một lần, trợ cấp tuất hàng tháng và các khoản trợ cấp khác theo pháp luật về bảo hiểm xã hội; trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm. Trường hợp tổ chức, doanh nghiệp có quy định cụ thể tại quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ hoặc hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động về mức trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm cao hơn mức quy định của pháp luật thì phần chi trả thực tế vượt mức này cũng không tính vào thu nhập chịu thuế của người lao động.
Các khoản được loại trừ tiếp theo gồm trợ cấp đối với các đối tượng được bảo trợ xã hội; phụ cấp phục vụ đối với lãnh đạo cấp cao; trợ cấp một lần khi chuyển công tác đến vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, hỗ trợ một lần đối với cán bộ, công chức làm công tác về chủ quyền biển đảo theo quy định của pháp luật; trợ cấp chuyển vùng một lần đối với người nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam, người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, người Việt Nam cư trú dài hạn ở nước ngoài về Việt Nam làm việc. Riêng trợ cấp chuyển vùng một lần đối với người nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam, người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, người Việt Nam cư trú dài hạn ở nước ngoài về Việt Nam làm việc theo mức ghi tại quyết định hoặc văn bản điều động, luân chuyển, quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ hoặc hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động. Ngoài ra, phụ cấp đối với nhân viên y tế thôn, bản và phụ cấp đặc thù ngành, nghề cũng được loại trừ.
Nghị định quy định các khoản phụ cấp, trợ cấp không tính vào thu nhập chịu thuế phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định theo pháp luật về ưu đãi người có công, quốc phòng, an ninh, ngoại giao, lao động, bảo hiểm xã hội, y tế, giáo dục - đào tạo và pháp luật liên quan khác. Trường hợp khoản phụ cấp, trợ cấp nhận được cao hơn mức phụ cấp, trợ cấp quy định thì phần vượt phải tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của cá nhân, trừ trường hợp doanh nghiệp, tổ chức có quy định mức trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm cao hơn mức pháp luật quy định trong quy chế, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động thì phần chi vượt mức pháp luật vẫn không tính vào thu nhập chịu thuế của người lao động.
Ngoài các khoản phụ cấp, trợ cấp được loại trừ tại khoản 3 Điều 8, khoản 4 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP còn quy định các khoản thu nhập không mang tính chất tiền lương, tiền công không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Các khoản tiền thưởng không tính vào thu nhập chịu thuế gồm tiền thưởng kèm theo các danh hiệu được Nhà nước phong tặng; tiền thưởng kèm theo danh hiệu thi đua, các hình thức khen thưởng theo pháp luật về thi đua, khen thưởng; tiền thưởng kèm theo giải thưởng quốc gia, giải thưởng quốc tế được Nhà nước Việt Nam thừa nhận; tiền thưởng về cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận; tiền thưởng về việc phát hiện, khai báo hành vi vi phạm pháp luật với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Khoản tiền hỗ trợ của người sử dụng lao động cho việc khám bệnh, chữa bệnh hiểm nghèo cho bản thân người lao động và thân nhân của người lao động cũng không tính vào thu nhập chịu thuế. Thân nhân bao gồm con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; cha đẻ, mẹ đẻ; cha vợ, mẹ vợ hoặc cha chồng, mẹ chồng; cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi. Mức hỗ trợ không tính vào thu nhập chịu thuế là số tiền người sử dụng lao động hỗ trợ thực tế theo hóa đơn, chứng từ nhưng tối đa không quá số tiền trả viện phí của người lao động và thân nhân người lao động sau khi đã trừ số tiền chi trả của tổ chức bảo hiểm nếu có.
Khoản tiền nhận được theo chế độ liên quan đến sử dụng phương tiện đi lại trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức Đảng, đoàn thể; phương tiện phục vụ đưa đón người lao động từ nơi ở đến nơi làm việc và ngược lại theo quy chế của đơn vị không tính vào thu nhập chịu thuế. Khoản tiền nhận được theo chế độ nhà ở công vụ theo quy định của pháp luật cũng được loại trừ. Các khoản nhận được ngoài tiền lương, tiền công do tham gia, phục vụ hoạt động Đảng, đoàn, Quốc hội hoặc xây dựng, tham gia ý kiến, thẩm định, thẩm tra các văn bản pháp luật, Nghị quyết, các báo cáo chính trị; tham gia các đoàn kiểm tra, giám sát; tiếp xúc cử tri, tiếp công dân; trang phục và các công việc khác có liên quan đến phục vụ trực tiếp hoạt động của Văn phòng Quốc hội, Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội, Văn phòng Trung ương và các Ban của Đảng, Văn phòng Thành ủy, Tỉnh ủy và các Ban của Thành ủy, Tỉnh ủy không tính vào thu nhập chịu thuế.
Khoản tiền mua vé máy bay do người sử dụng lao động trả thay hoặc thanh toán cho người lao động là người nước ngoài, người lao động là người Việt Nam làm việc ở nước ngoài về phép mỗi năm một lần từ Việt Nam đến quốc gia người nước ngoài mang quốc tịch hoặc quốc gia nơi gia đình người nước ngoài sinh sống và ngược lại, quốc gia nơi người Việt Nam đang làm việc về Việt Nam và ngược lại được loại trừ. Khoản tiền học phí cho con của người lao động nước ngoài học tại Việt Nam, con của người lao động Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài học tại nước ngoài theo bậc học từ mầm non đến trung học phổ thông do người sử dụng lao động trả thay hoặc thanh toán cho người lao động cũng không tính vào thu nhập chịu thuế.
Khoản tiền do người sử dụng lao động mua cho người lao động sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc và không có tích lũy về phí bảo hiểm, bao gồm cả các sản phẩm sức khỏe, bảo hiểm tử kỳ không bao gồm sản phẩm bảo hiểm tử kỳ có hoàn phí mà người tham gia bảo hiểm không nhận được tiền phí tích lũy từ việc tham gia bảo hiểm, ngoài khoản tiền bảo hiểm hoặc bồi thường theo thỏa thuận tại hợp đồng bảo hiểm do doanh nghiệp bảo hiểm trả, không tính vào thu nhập chịu thuế. Trường hợp mua bảo hiểm không bắt buộc và không có tích lũy về phí bảo hiểm của các doanh nghiệp bảo hiểm không thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam nhưng được phép bán bảo hiểm tại Việt Nam thì cũng không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân.
Khoản chi do người sử dụng lao động trả thay tiền đào tạo nâng cao trình độ, tay nghề cho người lao động phù hợp với công việc chuyên môn, nghiệp vụ của người lao động hoặc theo kế hoạch của người sử dụng lao động được loại trừ. Các khoản thanh toán mà người sử dụng lao động trả cho nhà cung cấp hoặc cho người lao động để phục vụ việc điều động, luân chuyển, đi công tác của người lao động theo quy định tại quyết định hoặc văn bản điều động, luân chuyển, cử người lao động đi công tác, quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ hoặc hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động và có hóa đơn, chứng từ theo quy định cũng không tính vào thu nhập chịu thuế.
Các khoản thu nhập của cá nhân nhận được từ các hội, tổ chức tài trợ trong trường hợp cá nhân là thành viên của hội, tổ chức đó khi tham gia sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật để thực hiện nhiệm vụ chính trị của Nhà nước hoặc theo chương trình hoạt động phù hợp với điều lệ của hội, tổ chức và kinh phí tài trợ được sử dụng từ nguồn ngân sách nhà nước hoặc được quản lý theo quy định của Nhà nước được loại trừ. Khoản tiền nhận được từ người sử dụng lao động chi đám hiếu, hỉ cho bản thân và gia đình người lao động theo quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ hoặc hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động của đơn vị trả thu nhập và phù hợp với mức được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp theo pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp không tính vào thu nhập chịu thuế. Tiền và lợi ích nhận được từ nguồn tài chính công đoàn không mang tính chất tiền lương, tiền công theo quy định của Luật Công đoàn cũng được loại trừ. Tiền chế độ dinh dưỡng, chế độ đặc thù chăm sóc bảo đảm sức khỏe và sinh lý phụ nữ theo Điều 5 và Điều 8 của Nghị định số 349/2025/NĐ-CP, cụ thể gồm chế độ đặc thù đối với vận động viên nữ, huấn luyện viên nữ và chế độ dinh dưỡng đối với thành viên đội thể thao trong thời gian tập trung tập huấn, thi đấu, không tính vào thu nhập chịu thuế.
Đối với cá nhân cư trú, khoản 2 Điều 46 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công được xác định bằng tổng thu nhập chịu thuế mà người nộp thuế nhận được trong kỳ tính thuế, sau khi trừ các khoản được giảm trừ. Các khoản được trừ gồm các khoản đóng góp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành, nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc, khoản đóng góp bảo hiểm xã hội tự nguyện theo Luật Bảo hiểm xã hội, khoản đóng góp bảo hiểm y tế tự nguyện theo Luật Bảo hiểm y tế, khoản đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Luật Bảo hiểm xã hội, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ; các khoản giảm trừ gia cảnh; các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo và các khoản giảm trừ khác theo quy định.
Đối với các khoản đóng góp bảo hiểm được trừ, mức được trừ tối đa tổng khoản đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ được trừ khi tính thu nhập tính thuế không quá ba triệu đồng một tháng, tính cả phần người sử dụng lao động đóng và người lao động tự đóng. Cá nhân cư trú tại Việt Nam có thu nhập từ tiền lương, tiền công ở nước ngoài được trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc đã đóng theo quy định của nước ngoài khi xác định thu nhập tính thuế. Các khoản bảo hiểm đủ điều kiện được trừ phát sinh trong năm nào thì được trừ vào thu nhập chịu thuế của năm đó. Việc giảm trừ phải có chứng từ nộp tiền, nộp phí do tổ chức bảo hiểm, quỹ hưu trí hoặc doanh nghiệp bảo hiểm cấp; nếu tổ chức trả thu nhập nộp thay thì cần có xác nhận về số tiền đã khấu trừ, đã nộp.
Các quy định trên nhằm xác định rõ phạm vi thu nhập từ tiền lương, tiền công phải chịu thuế thu nhập cá nhân, đồng thời loại trừ các khoản không mang tính chất tiền lương, tiền công hoặc được pháp luật ưu đãi, bảo đảm việc tính thuế đúng, đầy đủ và công bằng.
Nguồn: https://luatvietnam.vn/thue/cac-khoan-thu-nhap-nao-tu-tien-luong-tien-cong-phai-chiu-thue-thu-nhap-ca-nhan-652-114575-article.html
