Thừa kế là một trong những nội dung quan trọng của pháp luật dân sự. Bên cạnh những quy định chung của pháp luật liên quan điều chỉnh thì thừa kế còn có những quy định riêng về quyền thừa kế theo di chúc hay thừa kế theo pháp luật. Vậy, khi nào thì áp dụng thừa kế theo pháp luật? Hãy cùng công ty Luật TNHH PLTT Hà Nội tìm hiểu 04 trường hợp chia thừa kế theo pháp luật như sau:
1. Không có di chúc
Trường hợp khi người chết không để lại di chúc hoặc có lập nhưng họ đã tiêu hủy di chúc bằng cách: xé, đốt hoặc tuyên bố hủy bỏ di chúc của mình sau khi đã lập.
Thời điểm mở thừa kế thì di chúc đã bị thất lạc hoặc bị hư hỏng. Cụ thể hình thức của di chúc không còn thể hiện đầy đủ ý chí của người lập di chúc đó cũng như không thể chứng minh được nguyện vọng đích thực của người lập di chúc.
Trong trường hợp này toàn bộ di sản được phân chia có những người thừa kế theo quy định tại Điều 651 Bộ Luật dân sự 2015.
2. Di chúc không hợp pháp
Di chúc được coi là hợp pháp nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo quy định tại Khoản 1 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Di chúc không đáp ứng đủ các điều kiện tại khoản 1 Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 thì sẽ không có hiệu lực.
Di chúc có thể bị tuyên bố vô hiệu toàn bộ hoặc chỉ bị vô hiệu một phần. Di chúc sẽ bị coi là vô hiệu toàn bộ (hoàn toàn) nếu di chúc đó do người không minh mẫn, sáng suốt lập ra và người lập di chúc bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép, di chúc không phải là ý nguyện đích thực của người lập, di chúc do người từ đủ 15 tuổi nhưng chưa đủ 18 tuổi lập ra mà không có sự đồng ý của cha mẹ hay người giám hộ, hoặc di chúc do người dưới 18 tuổi lập ra. Một di chúc cũng bị coi là vô hiệu toàn bộ nếu toàn bộ nội dung của nó vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội.
Tất cả những trường hợp này, toàn bộ di sản của người lập di chúc để lại sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.
3. Phần di sản không được định đoạt trong di chúc
Khi nội dung của di chúc chỉ định đoạt một phần di sản của người chết thì những phần còn lại sẽ thực hiện phân chia theo pháp luật. Khi đó những người cùng một hàng thừa kế sẽ được chia đều phần di sản này.
Những người đã được hưởng thừa kế theo di chúc vẫn được hưởng phần di sản thừa kế theo pháp luật nếu họ đứng trong hàng thừa kế được hưởng di sản theo pháp luật trừ phi người lập di chúc chỉ định họ chỉ được hưởng thừa kế theo di chúc.
4. Người thừa kế theo di chúc không có quyền hưởng thừa kế
* Những người hưởng thừa kế theo di chúc nhưng lại thực hiện những hành vi đã quy định tại khoản 1 Điều 621 Bộ Luật Dân sự 2015 sẽ không được hưởng thừa kế.
Cụ thể những trường hợp sau đây sẽ bị truất quyền thừa kế theo di chúc:
- Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đãi nghiêm trọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó;
- Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;
- Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng người thừa kế khác nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ phần di sản mà người thừa kế đó có quyền hưởng;
- Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc ngăn cản người để lại di sản trong việc lập di chúc; giả mạo di chúc, sửa chữa di chúc, hủy di chúc, che giấu di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí của người để lại di sản.
* Nếu toàn bộ những người thừa kế theo di chúc đều không có quyền hưởng di sản thì áp dụng thừa kế theo pháp luật đối với toàn bộ di sản mà người lập di chúc để lại.
* Nếu chỉ có một hoặc một số người thừa kế theo di chúc không có quyền hưởng di sản thì chỉ áp dụng thừa kế theo pháp luật đối với phần di sản liên quan đến những người đó. Nghĩa là phần di sản của những người thừa kế theo di chúc không có quyền hưởng di sản sẽ được dịch chuyển cho những người thừa kế theo quy định tại Điều 651 Bộ Luật Dân sự 2015.
