Theo thông tin từ Bộ Y tế, tại dự án Luật Dân số, Bộ đã đề nghị bổ sung quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi và tăng chế tài xử phạt với hành vi này. Bên cạnh việc tuyên truyền, vận động người dân, Bộ Y tế cũng đề xuất đưa nội dung xóa bỏ phân biệt và định kiến giới lồng ghép vào chương trình giáo dục quốc dân, hương ước, quy ước của thôn, ấp, bản, tổ dân phố. Chính phủ quy định trách nhiệm cơ quan, tổ chức và cá nhân tại các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành với hành vi lựa chọn giới tính thai nhi.
Theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế, tổ chức, cá nhân bị phạt tiền 15-20 triệu đồng nếu chỉ định hoặc hướng dẫn sử dụng thuốc, áp dụng phương pháp để có được giới tính thai nhi theo ý muốn. Cơ sở y tế, nhân viên y tế vi phạm quy định trên có thể bị đình chỉ hoạt động, tước quyền sử dụng giấy phép hành nghề đến 3 tháng.
Bộ Y tế cho biết thêm, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh của Việt Nam xuất hiện từ khoảng năm 2006. Từ năm 2012, tỷ số này luôn duy trì ở mức trên 112 bé trai/100 bé gái (ngưỡng cân bằng tự nhiên là 104-106 bé trai/100 bé gái). Cơ quan này cảnh báo nếu tỷ số giới tính khi sinh không được khống chế sẽ trở thành vấn đề nghiêm trọng trong tương lai, ảnh hưởng đến cơ cấu hợp lý về giới tính và nhân khẩu học. Việc mất cân bằng nghiêm trọng về giới tính cũng dẫn đến sức ép với các nam thanh niên khi "chú rể tương lai nhiều hơn cô dâu". Nhiều nam giới sẽ buộc phải trì hoãn hoặc từ bỏ việc kết hôn do không kiếm được vợ.
Lý giải nguyên nhân tỷ lệ trẻ nam nhiều hơn nữ, Bộ Y tế cho rằng các gia đình vẫn nặng tư tưởng nho giáo, tâm lý ưa thích con trai để nối dõi. Khoa học công nghệ tiến bộ khiến việc lựa chọn giới tính trước sinh dễ dàng hơn. Mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh 1-2 con nên thường thích con trai làm trụ cột về kinh tế, gánh vác công việc gia đình sau này. Trong khi đó, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý hành vi lựa chọn giới tính thai nhi chưa được đẩy mạnh...
Ngoài ra, Bộ Y tế cũng có đề xuất mới về quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc sinh con. Cụ thể, cặp vợ chồng, cá nhân quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh; được cung cấp thông tin, tiếp cận, lựa chọn, sử dụng các biện pháp kế hoạch hoá gia đình. Về nghĩa vụ của cặp vợ chồng, cá nhân, thực hiện chính sách, pháp luật về dân số; bảo đảm trách nhiệm chăm sóc và nuôi dạy con tốt; bình đẳng trong thực hiện các nghĩa vụ khác liên quan đến chăm sóc sức khoẻ sinh sản, kế hoạch hoá gia đình. Bên cạnh đó, khuyến khích mỗi cặp vợ chồng và cá nhân tự nguyện thực hiện các cuộc vận động của Đảng và Nhà nước về công tác dân số phù hợp với từng thời kỳ.
Theo Minh Trang
