1. Luật sư được tham gia tố tụng từ khi nào?
Căn cứ pháp lý:
-
Điều 72 BLTTHS 2015: Luật sư tham gia từ khi có quyết định khởi tố bị can.
-
Trường hợp bắt, tạm giữ, luật sư được tham gia từ khi có quyết định tạm giữ (Điều 83 BLTTHS).
=> Việc tham gia sớm giúp luật sư kịp thời bảo vệ quyền lợi cho người bị tạm giữ/tạm giam.
2. Luật sư có quyền gì trong giai đoạn điều tra?
- Quyền tiếp cận hồ sơ, tài liệu quan trọng
-
Xem, ghi chép, sao chụp tài liệu có trong hồ sơ vụ án sau khi kết thúc điều tra (Điều 73 BLTTHS).
-
Được hỏi cung bị can cùng điều tra viên (Điều 183 BLTTHS).
- Tham gia các hoạt động điều tra
-
Có mặt khi lấy lời khai, hỏi cung, đối chất, nhận dạng, thực nghiệm điều tra khi người bị buộc tội có yêu cầu (Điều 60, 73 BLTTHS).
-
Đề nghị cơ quan điều tra thu thập chứng cứ, trưng cầu giám định, định giá tài sản (Điều 84 BLTTHS).
- Bảo vệ quyền con người của người bị buộc tội
-
Phát hiện và kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm tố tụng:
✔ ép cung, mớm cung
✔ không lập biên bản đúng quy định
✔ thu giữ đồ vật trái pháp luật -
Đảm bảo người bị buộc tội được:
✔ biết lý do bắt, tạm giữ
✔ gặp luật sư
✔ giữ quyền im lặng trong khuôn khổ BLTTHS
- Thu thập và cung cấp chứng cứ
Luật sư có quyền tự thu thập chứng cứ hợp pháp theo Điều 88 BLTTHS:
-
thu thập tài liệu, làm việc với cá nhân/tổ chức
-
cung cấp chứng cứ cho cơ quan điều tra để làm rõ sự thật khách quan.
3. Vai trò cụ thể của luật sư trong giai đoạn điều tra
- Giám sát tính hợp pháp của hoạt động điều tra
Giúp đảm bảo mọi hành vi điều tra đều đúng quy định, tránh vi phạm tố tụng dẫn đến oan sai.
- Bảo vệ quyền bất khả xâm phạm của thân thể, danh dự, nhân phẩm
Luật sư có thể kiến nghị tạm dừng hỏi cung khi phát hiện dấu hiệu bức cung, nhục hình.
- Tư vấn cho bị can về quyền và nghĩa vụ tố tụng
Giải thích rõ ràng:
-
nên khai báo thế nào
-
khi nào nên đề nghị luật sư tham gia hoạt động điều tra
-
quyền khiếu nại nếu bị vi phạm
- Xây dựng chiến lược bào chữa ngay từ đầu
Giai đoạn điều tra là thời điểm “vàng” để luật sư:
-
xác định hướng bào chữa
-
thu thập chứng cứ gỡ tội
-
đề nghị điều tra bổ sung các tình tiết giảm nhẹ
- Đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn
Ví dụ: xin thay tạm giam bằng bảo lãnh, đặt tiền bảo đảm… theo Điều 121, 119 BLTTHS.
4. Ý nghĩa của việc có luật sư trong giai đoạn điều tra
-
Tăng độ minh bạch trong hoạt động điều tra.
-
Hạn chế oan sai, thúc đẩy điều tra đúng pháp luật.
-
Bảo vệ tối đa quyền lợi của người bị buộc tội và gia đình.
-
Giúp cơ quan điều tra nhìn nhận vụ án toàn diện, khách quan.
