Đối với người dân, Luật Đất đai 2024 có một số thay đổi đáng chú ý như: nới rộng quy định về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ); thay đổi một số quy định về thu hồi đất, tái định cư; mở rộng hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp;... Cụ thể:
1. Đất không có giấy tờ sử dụng trước 1/7/2014 được cấp sổ đỏ
Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ổn định trước 1/7/2014 mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, không vi phạm pháp luật về đất đai, không thuộc trường hợp giao đất trái thẩm quyền nay được Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã xác nhận không có tranh chấp thì được cấp Sổ đỏ.
Theo đó, Điều 138 Luật Đất đai 2024 quy định cụ thể việc cấp Sổ đỏ cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất theo thời điểm sử dụng đất: trước ngày 18/12/1980; từ ngày 18/12/1980 - trước ngày 15/10/1993; từ ngày 15/10/1993 - trước ngày 1/7/2014.
Như vậy, đất không giấy tờ sử dụng trước 01/7/2014 sẽ được tăng cơ hội cấp sổ đỏ.
2. Bỏ khung giá đất và xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường
Theo quy định Luật Đất đai 2013, khung giá đất được ban hành định kỳ 05 năm/lần và là căn cứ để UBND tỉnh xây dựng bảng giá đất tại địa phương. Luật Đất đai 2024 bỏ quy định về khung giá đất và đất sẽ được định giá theo nguyên tắc thị trường. Theo đó, mỗi địa phương sẽ tự quyết định Bảng giá đất và điều chỉnh Bảng giá mỗi năm 01 lần để phù hợp với giá đất thị trường. Bảng giá đất mới được quy định sẽ tiệm cận với giá đất thị trường mà giá đền bù được tính theo giá đất cụ thể, kéo theo giá đền bù đất tăng.
3. Bị thu hồi đất nông nghiệp có thể được bồi thường bằng đất ở/nhà ở; đa dạng hình thức bồi thường cho người dân bị thu hồi đất
Theo khoản 6 Điều 111 Luật Đất đai 2024, người dân bị thu hồi đất nông nghiệp mà đủ điều kiện được bồi thường mà có nhu cầu bồi thường bằng đất ở/nhà ở và địa phương có điều kiện về quỹ đất ở, nhà ở thì sẽ được bồi thường bằng đất/nhà ở tái định cư.
Theo khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai 2024, việc bồi thường về đất được thực hiện thông qua 1 trong 4 hình thức: Giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi; Bằng tiền trong trường hợp không có đất để bồi thường người dân có nhu cầu; Bằng đất khác mục đích sử dụng với loại đất thu hồi; Nhà ở.
4. Bổ sung nhiều khoản hỗ trợ cho người dân bị thu hồi đất
Luật Đất đai 2024 quy định thêm các khoản hỗ trợ khác cho người bị thu hồi đất: Hỗ trợ di dời vật nuôi; Hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời đối với tài sản gắn liền với đất.
5. Được bố trí tái định cư xong mới được ra quyết định thu hồi đất
Theo khoản 3 Điều 80 Luật Đất đai 2024, việc thu hồi đất phải thoả mãn điều kiện là hoàn thành việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc bố trí tái định cư.
6. Mở rộng hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp, cho phép tích tụ đất đai
Theo khoản 1 Điều 177 Luật Đất đai 2024, hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp được mở rộng lên tới 15 lần hạn mức giao đất nông nghiệp của cá nhân đối với mỗi loại đất.
7. Hộ gia đình nhiều thế hệ bị thu hồi đất sẽ được giao thêm đất
Theo khoản 4 Điều 114 Luật Đất đai 2024, nếu hộ gia đình có nhiều thế hệ/nhiều cặp vợ chồng cùng sống trên một thửa đất ở bị thu hồi mà đủ điều kiện để tách thành từng hộ riêng hoặc có nhiều hộ gia đình chung quyền sử dụng 01 thửa đất bị thu hồi mà diện tích đất được bồi thường không đủ để giao riêng cho từng hộ gia đình thì sẽ được xem xét hỗ trợ giao đất ở có thu tiền sử dụng đất, cho thuê hoặc cho thuê mua nhà ở đối với các hộ gia đình còn thiếu.
Trên đây là một số thay đổi người dân cần phải lưu ý để đảm bảo quyền lợi của mình khi Luật Đất đai 2024 đã chính thức có hiệu lực.
