Theo đại diện Cục CSGT, hiện 100% Công an xã là lực lượng chính quy. Vì thế, Công an xã được dừng phương tiện và xử lý vi phạm như CSGT tại các tuyến đường thuộc địa bàn xã đối với xe mô tô, xe gắn máy, xe máy điện, xe thô sơ.
Bộ Công an ra Thông tư 32/2023/TT-BCA, có hiệu lực từ 15/9, quy định nhiệm vụ, quyền hạn, hình thức, nội dung và quy trình tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm hành chính về giao thông đường bộ của Cảnh sát giao thông (CSGT), thay thế Thông tư 65/2020/TT-BCA.
Điểm c, khoản 2, Điều 33 của Thông tư 32 quy định công an cấp xã, phường, thị trấn (gọi chung là công an xã) được phép dừng xe kiểm tra, xử lý vi phạm với một số trường hợp mà không cần cảnh sát giao thông đi cùng. Tuy nhiên việc tuần tra, kiểm soát này phải thực hiện theo kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền ban hành và phải báo cáo tình hình, kết quả hoạt động tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm cho lực lượng cảnh sát giao thông.
Công an xã chỉ được tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm trên các tuyến đường xã và đường khác thuộc địa bàn địa phương quản lý.
Đây là điểm hoàn toàn mới, so với Thông tư số 65, hiệu lực từ ngày 5/8/2020. Quy định cũ chỉ cho phép "phối hợp tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm" cùng cảnh sát giao thông, khi cần thiết.
Giải thích cho quy định mới này, Bộ Công an khi phát hiện người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy, xe máy điện, xe thô sơ có các hành vi vi phạm pháp luật, nếu không ngăn chặn kịp thời sẽ gây hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Do đó, công an xã được xử lý vi phạm.
8 vi phạm công an xã được dừng xe kiểm tra:
- Không đội mũ bảo hiểm theo quy định;
- Chở quá số người quy định;
- Chở hàng hóa cồng kềnh, quá kích thước giới hạn quy định;
- Dừng, đỗ xe không đúng quy định;
- Phóng nhanh, lạng lách, đánh võng; không có gương chiếu hậu ở bên trái;
- Sử dụng ô (dù);
- Chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện theo quy định
- Các vi phạm nghiêm trọng về trật tự, an toàn giao thông, an ninh, trật tự xã hội.
Trong quá trình giải quyết, xử lý, nếu phát hiện hành vi vi phạm khác, công an xã được xử lý theo thẩm quyền, nếu vượt quá thì lập biên bản và báo cáo cấp có thẩm quyền.
Theo báo cáo tháng 6/2022, công an 63 tỉnh, thành phố đã bố trí hơn 48.000 cán bộ công an xã, thị trấn chính quy tại 100% xã, thị trấn trên toàn quốc.
Tính đến tháng 5/2022, Bộ Công an đã bố trí hơn 3.400 tỷ đồng để đầu tư cho Công an xã, thị trấn trên toàn quốc. Công an chính quy khi được điều động về địa phương sẽ làm việc với phương châm "Công an tìm đến dân", "gần dân, hiểu dân".
Th.sỹ Nguyễn Quang Thuận